Уладзімір Садоўскі (yozas_gubka) wrote,
Уладзімір Садоўскі
yozas_gubka

Пасёлак Чысць

Чысць - невялікі пасёлак у 19 км ад Маладзечна. Паселішча цікавае перш за ўсё тым, што праектавалася і будавалася з нуля на пустым месцы на беразе вялікага балота, якое і дало пасёлку назву - Чысць.

На малюнку: злева участак польскай WIG-мапы 1934 года, справа - савецкай 1983 года.
Чысць будавалася як рабочы пасёлак для працаўнікоў торфаздабычы, якую наладзілі на гэтым месцы ў пачатку 50-х. Тут быў свой торфабрыкетны завод, кшталту таго, што месціцца цяпер у пасёлку Беразінскае. Калі торф у асушаным балоце закончыўся, мясцовыя прадпрыемствы перакваліфікаваліся на здабычу гліны, а затым напрыканцы 80-х на месцы торфазаводу пабудавалі завод па вытворчасці будаўнічых матэрыялаў і дахоўкі, які працуе дагэтуль і ўваходзіць ў холдынг ААТ "Забудова".

Чысць знаходзіцца ўсяго ў 2 км ад вёскі Краснае і ад шашы Маладзечна-Мінск, што праходзіць праз вёску. Такі від на пасёлак адчыняецца калі выехаць на мяжу Краснага:

Чысць вельмі кампактны і, так бы мовіць, завершаны пасёлак. Тут шмат зелені, жылыя дамы не ціснуцца адзін да аднаго, а ў прасторы паміж імі часцяком хапае месца для цэлых "дзялянак" сасновага лесу. Гэта, як мне здаецца, не вельмі характэрна для нашых паселішчаў. Увогуле, мяне падчас наведвання Чысці не пакідала пачуццё, што я знаходжуся не ў Беларусі, а недзе ў іншай краіне, настолькі нетыпова выглядаюць некаторыя мясцовыя рэаліі.
Архітэктурную забудову Чысці можна падзяліць на чатыры часткі: прамысловыя карпусы ААТ "Забудова", рабочы пасёлак 50-х гадоў, раён "чысцінскіх" домікаў (ад тыповых панэляк да арыгінальных цагляных праектаў) і прыватная забудова.
Пачну з самай старай часткі пасёлка. Так выглядае цантральная вуліца паміж двума кварталамі тыповых двухпавярховак сярэдзіны ХХ ст:

Канец гэтай вуліцы ўпіраецца ў будынак старай сярэдняй школы, у якой цяпер размяшчаецца музычная школа.

Унутры кожнага жылога квартала месціцца вялікі прасторны двор.


Напэўна, раней кожны такі двор быў замкнёнай і акружанай плотам тэрыторыяй, аб чым могуць сведчыць шматлікія грунтоўныя слупы паміж будынкамі кварталаў, кшталту гэтага.

У адным з двароў я наткнуўся на закінуты будыначак трансфарматарнай падстанцыі.

Тыповая для 50-х паветрана-кабельная аднатрансфарматарная падстанцыя, прызначаная для размеркавання энергіі на невялікую адлегласць. Напэўна, савецкія архітэктурныя праекты кшталту гэтага, і спарадзілі ў народзе тэрмін "трансфарматарная будка".

Апроч жоўтых двухпавярховікаў і будынку школы у "торфазавадскім" раёне Чысці ёсць і такі будынак:

Старой забудовы ў пасёлку не вельмі шмат і сканцэнтравана яна з большага ў гэтых двух кварталах. Вакол іх узвышаецца тая Чысць, што вырасла тут у 80-х гадах ХХ ст. Пачнем з панэльных дамоў, якія ў Маладзечна называюць "чысцінскімі" домікамі.
Вось распаўсюджаная мадэль чатырохпавярховікаў:

А вось даволі рэдкія (як мне здаецца) панэльныя паціпавярховікі:


Але не гэтым цікавая жылая забудова пасёлка. Маю ўвагу прыцягнулі будынкі, выкананыя паводле арыгінальных праектаў. Прыкладам, гэты вежападобны дом:

Тут цэлы квартал забудаваны ў такім стылі.

Шэра-чырвоныя дамы губляюцца сярод соснаў.

Яшчэ ў Чысці шмат нізкапавярховых "кітайскіх сценак".
Сценка "катэджнага" тыпу:

Сценка-вугалок:

Сценка-пірамідка з вырвівочнай афарбоўкай:

Сценка і сосны. У мяне тут узнікла думка, ці не высаджвалі гэтыя дрэвы адмыслова, каб замацаваць балоцісты грунт? Ёсць такая тэхналогія?

Праўда,  у чысцінскіх дварах растуць не толькі сосны, але і іншыя карысныя для адпачынку дрэвы.

А яшчэ я напаткаў ў адным з двароў такі вось камень:

Увогуле, у цэнтры пасёлка расцягнуўся цэлы сасновы лес, які выконвае ролю пасялковага парка.

Каля гэтага леса/парка месціцца новая чысцінская школа, а ў самім лесе хаваюцца мясцовы бальнічны комплекс...

... і дзіцячы садок:

За лесам пачынаецца раён прыватнай забудовы.

Гэтая частка пасёлку выклікае ў мяне стойкія асацыяцыі з амерыканскімі прыгарадамі: дом, гараж, газон - што яшчэ трэба для шчасця:)

Большасць ходнікаў тут выкладзена такой плітачкай:

Сярод грамадскіх будынкаў можна вылучыць некалькі цікавых пабудоў. Вось, прыкладам, чысцінскі універмаг/дом быту, які ўзносіць над пасёлкам стылізаваную зямную кулю.

Ёсць у архітэктуры гэтага будынка нешта ад сярэднявечных гандлёвых шэрагаў.

Універсам, пабудаваны ў пачатку 90-х, стаіць на вяршыні пагорка на ўскрайку пасёлка.

Ад яго сценаў можна разгледець касцёл у вёсцы Краснае.

Недалёка ад універмага знаходзіцца нядаўна пабудаваны (ці рэнавіраваны) дом культуры.

Дарэчы, прыемна ўражвае колькасць жылых і грамадскіх дамоў пакрытых керамічнай ("бетоннай, цяжкой і дрэнна пафарбаванай" rele_svg) дахоўкай і ў гэтым няма нічога дзіўнага, бо яе тут і выпрабляюць.

Карпуса завода будаўнічых матэрыялаў займаюць вялікую плошчу.

Тут працуе абсалютная большасць насельнікаў Чысці, дый яшчэ з вёсак і з Маладзечна "гастарбайтары" прыязджаюць.

Увогуле, Чысць, вельмі жывы пасёлак. Я тут быў у сярэдзіне будняга дня і на вуліцах было даволі шмат людзей, таму прыходзілася моцна старацца каб ніхто не патрапіў у кадр:)
Tags: Маладзечанскі раён, Чысць, архітэктура, падарожжы, фота
Subscribe
Buy for 10 tokens
Buy promo for minimal price.
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 12 comments